Arızî durumlar için zikir ve dualar

Nevevî’nin El-Ezkâr kitabının bu bölümü tek ve merkezî bir bâb içerir: istihare duası. Müslüman, mübah bir işe niyetlenip hayrın nerede olduğunu bilemediğinde bu duaya başvurur: bir yolculuk, evlilik, yeni bir iş, bir alışveriş veya karar vermekte zorlandığı herhangi bir mesele. İmam Nevevî bu bâbı «arız olan işler için zikirler ve dualar» başlığı altında toplamıştır; yani insanın hayatında karşısına çıkan ve Allah’ın yardımına ile tevfikine muhtaç olduğu işler için.

İstihare Duası Sahih-i Buhârî’de

Bu bâbın aslı, Câbir b. Abdillah’tan (radıyallahu anhümâ) Sahih-i Buhârî’de gelen hadistir. Câbir şöyle demiştir: Resûlullah ﷺ bize Kur’an’dan bir sûre öğretir gibi her işte istihareyi öğretirdi. Hadisin özeti şudur: Bir işe niyetlenen kişi farz dışında iki rekât namaz kılar, ardından bilinen istihare duasını okur. Bu duada Allah’a O’nun ilmi, kudreti ve fazlıyla yönelir; eğer bu iş dini, geçimi ve sonu bakımından kendisi için hayırlıysa onu takdir etmesini, kolaylaştırmasını ve bereketlendirmesini, şayet kendisi için şer ise onu kendisinden, kendisini de ondan uzaklaştırmasını diler; hayır nerede ise onu kendisine takdir etmesini ve ardından kendisini onunla razı kılmasını ister, ihtiyacını da dua içinde anar.

Sahâbînin istihare öğretmesini Kur’an’dan sûre öğretmeye benzetmesi, Peygamber Efendimiz ﷺ’in buna verdiği önemi gösterir. İstihare ikincil bir mesele değil, karar verme yöntemidir.

Nevevî’nin Zayıf Bulduğu İstihare Rivayetleri

İmam Nevevî’nin ilmî dürüstlüğündendir ki aynı bâbda iki rivayeti de zikretmiş ve durumlarını açıklamıştır:

• Tirmizî’nin Câmi’inde Ebû Bekir’den (radıyallahu anh) gelen, «Allah’ım, benim için seç» anlamında kısa bir dua içeren hadis. Nevevî bunun isnadının zayıf olduğunu açıkça belirtmiştir; Tirmizî ve diğerleri onu zayıf saymıştır.
• İbnü’s-Sünnî’nin kitabında Enes’ten (radıyallahu anh) gelen, istihareyi yedi kez tekrar etmeyi ve ardından kalbe ilk gelene bakmayı emreden hadis. Muhaddisler bu hadisin çok zayıf olduğuna hükmetmiştir; nitekim Dürer-i Seniyye’nin Hadis Ansiklopedisi’nde de böyledir.

Dolayısıyla bâbda dayanılacak olan, Buhârî’deki Câbir hadisidir; diğerlerine müstakil bir hüküm bina edilmez. Bununla birlikte bazı fakihler, müstehârenin bir şey belirmemişse istihareyi tekrarlamasını müstehap görmüştür.

İstihare Namazı Nasıl Kılınır?

• Abdest alırsın ve farz dışında, istihare niyetiyle iki rekât namaz kılarsın.
• Namazdan sonra Câbir hadisinde geçen istihare duasını okur, ihtiyacını duanın ilgili yerinde anarsın.
• Nevevî, yolcunun zikirleri bölümünde kişinin görüş ve salâh sahibi kimselerle istişare etmesini, işin maslahat olduğu ortaya çıkınca Allah’a istihare etmesini zikretmiştir; böylece istihare ile istişare bir arada yürür.
• Ardından Allah’a tevekkül ederek işine devam edersin. Kolaylaşırsa bu, Allah’ın izniyle hayırdır; senden uzaklaştırılırsa Allah onu, bildiğin veya bilmediğin bir hayır için uzaklaştırmıştır.

Yüce Allah şöyle buyurur: (meali: İş hakkında onlarla istişare et. Karar verdikten sonra da Allah’a tevekkül et.) [Âl-i İmrân: 159].

İstihare Hakkında Sık Sorulan Sorular

İstihareden sonra rüya görmem şart mı?

Hayır, şart değildir. Sahih hadis bir rüyadan ya da belirli bir alametten söz etmez; mesele, işi Allah’a havale etmek ve O’nun kolaylaştırdığı yönde yürümektir. Âlimler, Müslümanın kararını bir rüyaya veya geçici bir sıkıntıya bağlamamasını hatırlatırlar.

Her şey için istihare yapılabilir mi?

İstihare, kişinin tereddüt ettiği mübah işlerde yapılır. Farz olan yapılır, haram olan terk edilir; bunlarda istihare yapmanın anlamı yoktur.

Sonuç

İstihare duası bize kararlarımızı istişare eden bir akıl ve tevekkül eden bir kalple vermeyi öğretir. Onu sahih kaynağından ezberle, her yol ayrımında yol arkadaşın yap; âlimlerin tarif ettiği gibi, o Allah’ın takdirine rıza kapılarından bir kapıdır.

Makine çevirisi