اذکار نمازهای مخصوص

کتاب اذکار در نمازهای ویژه از کتاب الاذکار امام نووی اذکار مربوط به مناسبت‌ها و نمازهای معین را گرد آورده است: اذکار روز جمعه و شب آن، اذکار دو عید، دهه‌ی نخست ذی‌الحجه، خورشیدگرفتگی، طلب باران، و آنچه هنگام وزیدن باد شدید گفته می‌شود. این صفحه 46 مورد را با منابعشان دربر دارد.

اذکار روز جمعه و ساعت اجابت

روز جمعه بهترین روزی است که خورشید در آن طلوع کرده است، و در آن ساعتی است که هیچ بنده‌ی مسلمانی با آن همزمان نمی‌شود که از خدا خیری بخواهد مگر اینکه خدا آن را به او می‌دهد، چنان‌که در صحیحین از ابوهریره رضی الله عنه آمده است.

علما در تعیین این ساعت اختلاف کرده‌اند، و نووی ذکر کرده است که صحیح‌ترین چیزی که درباره‌ی آن آمده حدیث ابوموسی اشعری در صحیح مسلم است که آن، میان نشستن امام تا پایان یافتن نماز است. برخی علما ترجیح داده‌اند که آن آخرین ساعت پس از عصر باشد، و احتیاط در این است که مسلمان در هر دو وقت در دعا بکوشد.

و نووی اشاره کرده است که درباره‌ی خواندن سوره‌ی کهف و زیاد فرستادن درود بر پیامبر ﷺ در روز جمعه احادیث مشهوری آمده است.

اذکار دو عید

• تکبیر از سنت‌های آشکار در دو عید است، و در عید قربان تکبیر در ایام تشریق ادامه می‌یابد.
• خداوند متعال در آیات روزه فرموده است: ﴿وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾ [بقره: 185] «(ترجمه: تا شمار روزها را کامل کنید و خدا را بر اینکه شما را هدایت کرده بزرگ بدارید و شاید سپاسگزار باشید)».

اذکار دهه‌ی نخست ذی‌الحجه

در صحیح بخاری از ابن عباس رضی الله عنهما آمده است که پیامبر ﷺ خبر داد هیچ روزهایی نیست که عمل صالح در آن‌ها نزد خدا محبوب‌تر از این روزها باشد، یعنی این دهه. در آن زیاد گفتن تکبیر و تهلیل و تحمید مستحب است، و روز عرفه بزرگ‌ترین روزهای آن است؛ ترمذی روایت کرده است که بهترین دعا دعای روز عرفه است، و بهترین چیزی که پیامبر ﷺ و پیامبران پیش از او گفتند: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير» (معبودی جز خدای یگانه که شریکی ندارد نیست؛ فرمانروایی از آنِ اوست و ستایش از آنِ او، و او بر هر چیزی تواناست)؛ و برخی اهل علم آن را به سبب مجموع طرق آن حسن دانسته‌اند.

اذکار خورشیدگرفتگی

در صحیحین از عایشه رضی الله عنها آمده است که پیامبر ﷺ خبر داد خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌های خدایند که برای مرگ یا زندگی کسی گرفته نمی‌شوند؛ پس هرگاه مسلمانان آن را دیدند، خدا را بخوانند و تکبیر بگویند و نماز بخوانند و صدقه بدهند. پس گرفتگی نزد مسلمان پندی است که او را به نماز و ذکر فرا می‌خواند.

اذکار طلب باران

در صحیحین از انس رضی الله عنه آمده است که مردی در روز جمعه وارد مسجد شد در حالی که پیامبر ﷺ خطبه می‌خواند، و از نابودی اموال و بریده شدن راه‌ها شکایت کرد؛ پیامبر ﷺ دستانش را بالا برد و فرمود: «اللهم أغثنا، اللهم أغثنا، اللهم أغثنا» (خدایا، ما را فریاد رس، خدایا، ما را فریاد رس، خدایا، ما را فریاد رس). و از معانی طلب باران استغفار است، چنان‌که نوح علیه السلام فرمود: ﴿فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا﴾ [نوح: 10-11] «(ترجمه: پس گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است؛ [تا] از آسمان بر شما باران فراوان فرستد)».

دعای وزش باد

در صحیح مسلم از عایشه رضی الله عنها آمده است که پیامبر ﷺ هرگاه باد شدید می‌وزید، می‌فرمود: «اللهم إني أسألك خيرها، وخير ما فيها، وخير ما أرسلت به، وأعوذ بك من شرها، وشر ما فيها، وشر ما أرسلت به» (خدایا، از تو خیر آن و خیر آنچه در آن است و خیر آنچه با آن فرستاده شده را می‌خواهم و از شر آن و شر آنچه در آن است و شر آنچه با آن فرستاده شده به تو پناه می‌برم).

نصیحت‌های عملی

• چند دقیقه پیش از مغرب روز جمعه را برای دعا اختصاص بده، و چند دقیقه میان نشستن امام و پایان نماز را.
• یادآور جمعه را در اپلیکیشن فعال کن تا سوره‌ی کهف بخوانی و بر پیامبر ﷺ درود بفرستی.
• دعای باد را به فرزندانت بیاموز، زیرا کوتاه است و به موقعیتی مربوط است که آن را می‌بینند.

سخن پایانی

این اذکار مسلمان را به فصل‌های خیر و نشانه‌های جهان هستی پیوند می‌دهند، تا در جمعه و عید و باران و باد و گرفتگی مناسبتی برای ذکر و دعا ببیند. اپلیکیشن را راهنمای خود به‌سوی آن‌ها در وقتش قرار ده.

ترجمهٔ ماشینی