أذكار إسلاميةislamicdhikr.com
همه دسته‌ها

دعا در نماز میت برای کودک

۲ مورد

۰ از ۲ کامل شد
((اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ القَبْرِ)) وإن قال: ((اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ فَرَطاً وَذُخْراً لِوَالِدَيْهِ، وَشَفِيعاً مُجَاباً، اللَّهُمَّ ثَقِّلْ بِهِ مَوَازِينَهُمَا، وَأَعْظِمْ بِهِ أُجورَهُمَا، وَأَلْحِقْهُ بِصَالِحِ الْمُؤْمِنِينَ، وَاجْعَلْهُ فِي كَفَالَةِ إِبْرَاهِيمَ، وَقِهِ بِرَحْمَتِكَ عَذَابَ الْجَحِيمِ، وَأَبْدِلْهُ دَاراً خَيْراً مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلاً خَيْراً مِنْ أَهْلِهِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأَسْلاَفِنَا، وَأَفْرَاطِنَا، وَمَنْ سَبَقَنَا بِالْإِيمَانِ)) إن قال ذلك فَحَسَنٌ.

فارسی

«خداوندا! او را از عذاب قبر پناه ده». اگر دعاى زیر را خواند هم خوب است: «خدایا! او را میزبان و ذخیره و شفاعت کننده‌اى که شفاعتش قبول شود براى پدر و مادرش قرار بده. خدایا! بوسیلۀ او ترازوى حسنات پدر و مادرش را سنگین بگردان، و بر پاداش آنها بیفزاى، و او را به مؤمنان نیکوکار ملحق بگردان، و در کفالت ابراهیم؛ قرار ده، و به رحمت خود از عذاب دوزخ حفظ کن، و خانه‌اى بهتر از خانه اش، و خانواده‌اى بهتر از خانواده‌اش به او عطا فرما، خدایا! گذشتگان و کسانى را که پیش از ما رفته‌اند و آنهایى را که در ایمان بر ما سبقت جسته اند بیامرز».

یک بارمنبع: حصن المسلم
برای شمردن لمس کنید
زبان‌های دیگر (۹)

English

O Allah, protect him from the torment of the grave . [it is also good to say] O Allah, make him a precursor, a forerunner and a treasure for his parents and an answered intercessor. O Allah, make him weigh heavily in their scales (of good) and magnify their reward. Make him join the righteous of the believers. Place him in the care of Ibrahim. Save him by Your mercy from the torment of Hell. Give him a home better than his home and a family better than his family. O Allah, forgive those who have gone (i.e. passed away) before us, our children lost (by death), and those who have preceded us in Faith.

اردو

«اے اللہ! اسے قبر کے عذاب سے بچا لے» اور اگر وہ یہ کہے: «اے اللہ! اسے اس کے والدین کے لیے پیشرو اور ذخیرہ بنا دے، اور ایسا سفارشی بنا جس کی سفارش قبول کی جائے۔ اے اللہ! اس کے ذریعے ان دونوں کے اعمال کے پلڑے بھاری کر دے، اور اس کے ذریعے ان کے اجر کو بڑا کر دے، اور اسے نیک مومنوں کے ساتھ ملا دے، اور اسے ابراہیم کی کفالت میں دے دے، اور اپنی رحمت سے اسے جہنم کے عذاب سے بچا لے، اور اسے اس کے گھر سے بہتر گھر اور اس کے گھر والوں سے بہتر گھر والے عطا فرما۔ اے اللہ! ہمارے پیش روؤں کو، ہمارے آگے جانے والوں کو، اور ان کو جو ایمان کے ساتھ ہم سے پہلے گزر گئے، بخش دے» اگر وہ یہ کہے تو اچھا ہے۔

مشینی ترجمہ

Bahasa Indonesia

“Ya Allah, lindungilah dia dari azab kubur“. (1) “Ya Allah, jadikanlah kematian anak ini sebagai pahala dan simpanan bagi kedua orang tuanya dan pemberi syafa'at yang dikabulkan do'anya. Ya Allah, dengan musibah ini, beratkanlah timbangan amal keduanya (orang tuanya) dan berilah pahala yang agung. Anak ini kumpulkan dengan orang-orang yang shaleh dan jadikanlah dia dipelihara oleh Nabi Ibrahim. Peliharalah dia dengan rahmat-Mu dari siksaan neraka jahim“. (2) ------------- 1) Terdapat dalam Al-Mughni karya Ibnu Qudamah: 3/416 dan Durus Muhimmah Li Ammaatilummah oleh Syeikh Bin Baaz, hal. 15. 2) Said bin al-Musayyib berkata, Aku pernah menshalati anak kecil yang tak berdosa di belakang Abu Hurairah aku mendengarnya berkata..... al-hadits. HR.Malik dalam muwaththa' 1/288 dan Ibnu Abi Syaibah dalam mushannif 3/217.

বাংলা

১৬০-(১) হে আল্লাহ! এ শিশুকে কবরের আযাব থেকে রক্ষা করুন।(২) আর যদি নিম্নোক্ত দো‘আটি পড়া হয় তবে তাও উত্তম: হে আল্লাহ, তাকে তার পিতা-মাতার জন্য অগ্রগামী প্রতিনিধি বা সওয়াব ও সযত্নে গচ্ছিত সওয়াব হিসেবে কবুল করুন। আর তাকে এমন শাফা‘আতকারী বানান, যার শাফা‘আত কবুল হয়। হে আল্লাহ, এ শিশুর দ্বারা তার পিতা মাতার ওজনসমূহ আরও ভারী করে দিন। আর এর দ্বারা তাদের দু’জনের সওয়াব আরও বাড়িয়ে দিন। আর তাকে নেককারদের সঙ্গী-সাথী বানান এবং তাকে ইবরাহীম আলাইহিসসালামের যিম্মায় রাখুন। আর আপনার রহমতের অসীলায় তাকে জাহান্নামের শাস্তি থেকে রক্ষা করুন। তাকে তার এ বাসস্থানের পরিবর্তে উত্তম বাসস্থান প্রদান করুন, এখানকার পরিবার-পরিজনের পরিবর্তে উত্তম পরিবার-পরিজন প্রদান করুন। হে আল্লাহ, আমাদের পূর্ববর্তী নর-নারী ও নাবালক অগ্রগামী সন্তান-সন্ততিদের মাফ করুন এবং যারা ঈমান সহকারে আমাদের পূর্বে মারা গেছে তাদেরকেও।(১) ............................. (২) সা‘ঈদ ইবনুল মুসাইয়্যেব বলেন, আমি আবু হুরাইরা রাদিয়াল্লাহু আনহুর পিছনে একটি শিশুর জানাযার সালাত আদায় করেছি, যে শিশু কখনও কোনো গুনাহ করে নি, তখন আমি তাকে (উপরোক্ত দো‘আটি) বলতে শুনলাম....। হাদীসটি ইমাম মালেক তার মুওয়াত্তা গ্রন্থে সংকলন করেন, ১/২৮৮; ইবন আবী শাইবাহ তার মুসান্নাফ গ্রন্থে, ৩/২১৭; বাইহাকী, ৪/৯। আর শাইখ শু‘আইব আল-আরনাউত শারহুস সুন্নাহ লিল বাগভীর তাহকীকে ৫/৩৫৭, এটার সনদকে সহীহ বলেছেন। (১) দেখুন, আল-মুগনী, লি ইবন কুদামা, ৩/৪১৬; আরও দেখুন, আদ-দুরুসুল মুহিম্মাহ লি ‘আম্মাতিল উম্মাহ, লিশ শাইখ আবদিল আযীয ইবন আব্দিল্লাহ ইবন বায, রাহেমাহুল্লাহ, পৃ. ১৫।

Türkçe

«Allah'ım! Onu kabir azabından koru.» Şayet şöyle derse: «Allah'ım! Onu anne babası için önden gidici ve ahiret azığı kıl, kabul edilen bir şefaatçi yap. Allah'ım! Onunla ikisinin mizanlarını ağırlaştır, onunla ecirlerini büyüt, onu salih müminlere kat, onu İbrahim'in himayesine ver ve rahmetinle onu cehennem azabından koru; ona yurdundan daha hayırlı bir yurt, ailesinden daha hayırlı bir aile ver. Allah'ım! Bizden öncekileri, öncüllerimizi ve imanla bizi geçenleri bağışla.» Bunu söylerse güzeldir.

Makine çevirisi

Français

« Ô Allah, protège-le du châtiment de la tombe. » Et s'il dit : « Ô Allah, fais de lui un devancier et un trésor pour ses parents, et un intercesseur dont l'intercession est acceptée. Ô Allah, alourdis par lui leurs balances, grandis par lui leurs récompenses, rattache-le aux croyants vertueux, place-le sous la garde d'Abraham, préserve-le par Ta miséricorde du châtiment de la Fournaise, donne-lui en échange une demeure meilleure que sa demeure et une famille meilleure que sa famille. Ô Allah, pardonne à ceux qui nous ont précédés, à nos devanciers et à ceux qui nous ont devancés dans la foi », s'il dit cela, c'est bien.

Traduction automatique

Español

«Oh Allah, protégelo del castigo de la tumba.» Y si dice: «Oh Allah, hazlo un adelantado y un tesoro para sus padres, un intercesor cuya intercesión sea aceptada. Oh Allah, haz pesadas con él sus balanzas, engrandece con él sus recompensas, únelo a los creyentes justos, ponlo bajo el cuidado de Abraham, presérvalo con Tu misericordia del castigo del Infierno, dale a cambio una morada mejor que su morada y una familia mejor que su familia. Oh Allah, perdona a nuestros antecesores, a nuestros adelantados y a quienes nos precedieron en la fe», si dice eso, está bien.

Traducción automática

Bahasa Melayu

«Ya Allah, lindungilah dia daripada azab kubur.» Dan jika dia berkata: «Ya Allah, jadikanlah dia sebagai pendahulu dan simpanan pahala bagi kedua ibu bapanya, dan pemberi syafaat yang dimakbulkan. Ya Allah, beratkanlah dengannya timbangan amalan kedua-duanya, besarkanlah dengannya pahala kedua-duanya, hubungkanlah dia dengan orang-orang mukmin yang soleh, jadikanlah dia dalam jagaan Ibrahim, lindungilah dia dengan rahmat-Mu daripada azab neraka Jahim, gantikanlah untuknya rumah yang lebih baik daripada rumahnya dan keluarga yang lebih baik daripada keluarganya. Ya Allah, ampunilah orang-orang terdahulu kami, para pendahulu kami, dan orang yang mendahului kami dengan keimanan.» Jika dia berkata demikian, maka itu baik.

Terjemahan mesin

Русский

«О Аллах, защити его от мучений могилы». А если он скажет: «О Аллах, сделай его предшественником и запасом для его родителей и заступником, чьё заступничество будет принято. О Аллах, отяготи им обоим чаши весов и умножь их награду, присоедини его к праведным верующим, отдай его на попечение Ибрахима, защити его Своей милостью от мучений Ада, дай ему взамен дом лучше его дома и семью лучше его семьи. О Аллах, прости наших предшественников, наших предтеч и тех, кто опередил нас в вере», то это хорошо.

Машинный перевод

((اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا فَرَطاً، وَسَلَفاً، وَأَجْراً)).

فارسی

«خدایا! او را براى ما میزبان و ذخیره و ثوابى قرار ده».

یک بارمنبع: حصن المسلم
برای شمردن لمس کنید
زبان‌های دیگر (۸)

English

(O Allah, make him for us a precursor,a forerunner and a cause of reward)

اردو

اے اللہ! اسے ہمارے لیے پیشرو، آگے جانے والا اور اجر بنا دے۔

مشینی ترجمہ

Bahasa Indonesia

“Ya Allah, jadikanlah kematian anak ini sebagai simpanan pahala dan amal baik bagi kami“. (1) ------------- 1) Al-Hasan pernah membacakan al-Fatihah kepada seorang bocah, dan berkata..... Al Baghawi dalam Syarhus sunnah: 5/357, Abdurrazzaq no. 6588, Imam Bukhari mengutipnya dalam kitab Al Jana’iz: 2/113.

বাংলা

১৬১-(২) হে আল্লাহ, আমাদের জন্য তাকে অগ্রগামী প্রতিনিধি, অগ্রিম পূণ্য এবং সওয়াব হিসেবে নির্ধারণ করে দিন।(2) ........................... (2) হাসান বসরী রাহেমাহুল্লাহ যখন ছোট শিশুদের জানাযা পড়তেন তখন তার উপর সূরা ফাতেহা পড়তেন এবং উপরোক্ত দো‘আ বলতেন। হাদীসটি ইমাম বাগভী তার শারহুস সুন্নাহ ৫/৩৫৭ এ বর্ণনা করেছেন। আরও বর্ণনা করেছেন, আব্দুর রায্‌যাক তার মুসান্নাফে, হাদীস নং ৬৫ ৮৮। তাছাড়া ইমাম বুখারী, কিতাবুল জানায়েয এর, ৬৫, বাবু কিরাআতি ফাতিহাতিল কিতাব আলাল জানাযাত ২/১১৩; ১৩৩৫ নং হাদীসের পূর্বে এটাকে তা‘লীক বা সনদ ব্যতীত বর্ণনা করেছেন।

Türkçe

Allah'ım! Onu bizim için öncü, selef ve ecir kıl.

Makine çevirisi

Français

Ô Allah, fais de lui pour nous un devancier, un prédécesseur et une récompense.

Traduction automatique

Bahasa Melayu

Ya Allah, jadikanlah dia sebagai pendahulu, pelopor, dan pahala bagi kami.

Terjemahan mesin

Русский

О Аллах, сделай его для нас предтечей, предшественником и наградой.

Машинный перевод

مقاله‌های مرتبط

دعا برای کودک درگذشته (فَرَط) در نماز میت

دعا برای کودک درگذشته در نماز میت از نظر محتوا با دعا برای بزرگسال فرق دارد؛ کودک به سن تکلیف نرسیده است، پس مانند بزرگسال برای او آمرزش گناهان خواسته نمی‌شود، بلکه دعا می‌شود که خداوند او را «فَرَط» برای پدر و مادرش قرار دهد، یعنی پیشرویی که برای آنان خیر آماده می‌کند و برایشان شفاعت می‌کند. «حصن المسلم» در این بخش دو ورودی آورده که اینجا بیان می‌کنیم.

فَرَط یعنی چه؟

«فرط» در لغت کسی است که پیش از قوم به سوی آب می‌رود تا آنچه را نیاز دارند برایشان فراهم کند. معنای آن این است که کودک پیش از پدر و مادرش به آخرت می‌رسد و به اذن خداوند برای آنان پاداشی اندوخته و شفیعی می‌شود.

صیغه‌های دعا برای فرط

  • «اللهم أعذه من عذاب القبر» (ترجمه: خدایا، او را از عذاب قبر پناه ده)، که از ابوهریره رضی الله عنه در «موطأ» امام مالک روایت شده است.
  • «اللهم اجعله فرطًا وذخرًا لوالديه، وشفيعًا مجابًا…» (ترجمه: خدایا، او را پیشرو و اندوخته‌ای برای پدر و مادرش و شفیعی پذیرفته‌شده قرار ده…) تا پایان دعا، که ابن قدامه در «المغنی» آن را از آنچه اهل علم مستحب دانسته‌اند آورده است.
  • «اللهم اجعله لنا فرطًا وسلفًا وأجرًا» (ترجمه: خدایا، او را برای ما پیشرو و پیش‌فرستاده و پاداش قرار ده)، که بخاری آن را در کتاب الجنائز از حسن بصری رحمه الله به‌صورت معلق آورده است.

و در همین بخش حدیث «والسِّقط يُصلّى عليه، ويُدعى لوالديه بالمغفرة والرحمة» (ترجمه: بر سقط نماز خوانده می‌شود و برای پدر و مادرش آمرزش و رحمت خواسته می‌شود) یاد می‌شود که ابوداود و احمد روایت کرده‌اند و البانی آن را صحیح دانسته است، و آن اصلی است برای دعا کردن به پدر و مادر در ضمن نماز بر کودک.

فضیلت صبر بر از دست دادن فرزند

در صحیح بخاری ثابت است که اگر برای مسلمانی سه فرزند که به سن بلوغ نرسیده‌اند بمیرند، خداوند به فضل رحمتش نسبت به آنان او را وارد بهشت می‌کند. در این، تسلی بزرگی برای پدر و مادر داغ‌دیده است و بیان اینکه کودکی که رفته زیان محض نیست، بلکه اندوخته‌ای نزد خداوند است.

علما چه گفته‌اند؟

امام نووی و دیگران گفته‌اند که بر کودک نیز همانند بزرگسال با چهار تکبیر نماز خوانده می‌شود و پس از تکبیر سوم با این دعاها یا دعای عمومی دعا می‌شود. اهل علم گفته‌اند که دعا برای کودک معمولاً متوجه پدر و مادرش می‌شود، زیرا گناهی بر او نیست، پس برای آنان پاداش و صبر و استواری خواسته می‌شود.

توصیه‌های کاربردی

  • اگر صیغه را کامل حفظ نیستی نگران نباش؛ همین جمله کوتاه «اللهم اجعله لنا فرطًا وسلفًا وأجرًا» کافی است.
  • پس از نماز برای پدر و مادر کودک دعای صبر و احتساب کن، که این دلجویی است.

سخن پایانی

از دست دادن کودک از سخت‌ترین چیزهایی است که بر پدر و مادر می‌گذرد، و این دعاها یادآوری می‌کنند که خداوند به کودک از مادرش مهربان‌تر است و صبر بر او دری از درهای بهشت است.

ترجمهٔ ماشینی

فضیلت ذکر

فارسی

یکی از برترینِ کارهای شایستهٔ آسان که مسلمان را به پروردگارش، که بزرگ و باشکوه است، نزدیک می‌کند، ذکر است. آیات و احادیث در فضیلت ذکر و دعا و ترغیب به آن‌ها در فضیلت ذکر و دعا و ترغیب به آن‌ها آیات بسیار و احادیث صحیح از رسول الله (صلی الله علیه وسلم) آمده است؛ آنچه را میسر شد یادآور می‌شویم. خدای متعال فرمود: «و قطعاً ذکر خدا بزرگ‌تر است.» و خدای متعال فرمود: «و بامداد و شامگاه او را تسبیح گویید.» و خدای متعال فرمود: «پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم، و شکر مرا به جا آورید و ناسپاسی نکنید.» و خدای متعال فرمود: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را بسیار یاد کنید.» و خدای متعال فرمود: «و مردان و زنانی که خدا را بسیار یاد می‌کنند، خدا برای آنان آمرزش و پاداشی بزرگ آماده کرده است.» و خدای متعال فرمود: «و پروردگارت را بسیار یاد کن و شامگاه و بامداد تسبیح گوی.» و خدای متعال فرمود: «کسانی که خدا را ایستاده و نشسته و به پهلو خوابیده یاد می‌کنند.» و خدای متعال فرمود: «پس چون مناسک خود را به پایان رساندید، خدا را یاد کنید، همان‌گونه که پدرانتان را یاد می‌کردید، یا بیشتر از آن.» و خدای متعال فرمود: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نکند.» و خدای متعال فرمود: و پروردگارت را در دل خویش با تضرّع و ترس، بدون آواى بلند [در] بامدادان و شامگاهان یاد كن و [از یاد الله] غافل نباش. و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «مثال کسی که پروردگارش را یاد می‌کند و کسی که پروردگارش را یاد نمی‌کند، مثال زنده و مرده است.» و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «آیا شما را از بهترین اعمالتان آگاه نکنم، که نزد پادشاهتان پاکیزه‌ترین و در درجات شما بلندترین است، و برایتان بهتر از انفاق طلا و نقره، و بهتر از آن است که با دشمنتان روبه‌رو شوید و گردن‌هایشان را بزنید و آنان گردن‌های شما را بزنند؟» گفتند: «بله.» فرمود: «ذکر خدای متعال.» و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «خدای متعال می‌فرماید: من نزد گمانِ بندهٔ خود به من هستم، و هنگامی که مرا یاد می‌کند با او هستم. اگر مرا در دل خود یاد کند، او را در نفس خود یاد می‌کنم، و اگر مرا در جمعی یاد کند، او را در جمعی بهتر از آنان یاد می‌کنم. اگر یک وجب به من نزدیک شود، یک ذراع به او نزدیک می‌شوم، و اگر یک ذراع به من نزدیک شود، یک باع به او نزدیک می‌شوم، و اگر پیاده به سوی من بیاید، به سوی او دوان می‌روم. و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هر که در نشستنگاهی بنشیند و در آن خدا را یاد نکند، از جانب خدا زیان و حسرتی بر او خواهد بود، و هر که در خوابگاهی بخوابد و در آن خدا را یاد نکند، زیان و حسرتی بر او خواهد بود.» و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هیچ گروهی در مجلسی ننشینند که در آن خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر آنکه آن مجلس برایشان زیان و حسرتی باشد؛ اگر بخواهد عذابشان کند و اگر بخواهد بیامرزدشان.» و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هیچ گروهی از مجلسی که در آن خدا را یاد نکرده‌اند برنمی‌خیزند مگر آنکه از چیزی چون مردار الاغ برخاسته‌اند، و این برایشان حسرت خواهد بود.» فضایل ذکر به روایت امام ابن قیم جوزیه اینکه ذکر شیطان را می‌راند و او را سرکوب و درهم می‌شکند. اینکه ذکر خدای رحمان را، که بزرگ و باشکوه است، خشنود می‌کند. اینکه ذکر اندوه و غم را از دل می‌زداید. اینکه ذکر شادی و سرور و گشایش را برای دل می‌آورد. اینکه ذکر روزی می‌آورد. اینکه ذکر بر ذاکر هیبت و شیرینی و طراوت می‌پوشاند. اینکه ذکر محبت را برای او به ارث می‌گذارد؛ محبتی که روح اسلام و محور آسیاب دین و مدار سعادت و نجات است. خدا برای هر چیزی سببی قرار داده و سبب محبت را مداومت بر ذکر قرار داده است. پس هر که می‌خواهد به محبت خدای بزرگ و باشکوه دست یابد، باید به یاد او مداومت ورزد، زیرا ذکر درس و مرور است، چنان‌که دروازهٔ علم است؛ پس ذکر دروازهٔ محبت و بزرگ‌راه آن و راست‌ترین راهش است. اینکه ذکر مراقبه را برای او به ارث می‌گذارد تا او را به دروازهٔ احسان وارد کند، پس خدا را چنان عبادت می‌کند که گویی او را می‌بیند. برای غافل از ذکر راهی به مقام احسان نیست، چنان‌که برای کسی که نشسته است راهی برای رسیدن به خانه نیست. اینکه ذکر انابه را، که بازگشت به سوی خدای بزرگ و باشکوه است، برای او به ارث می‌گذارد. هرگاه با یاد او بیشتر به سوی او بازگردد، این بازگشت قلبی به سوی او را در همهٔ حالاتش برای او به ارث می‌گذارد، پس خدای بزرگ و باشکوه پناه و تکیه‌گاه و پناهگاه و ملجأ و قبلهٔ دل او و جای گریزش هنگام مصیبت‌ها و بلاها باقی می‌ماند. اینکه ذکر هیبت پروردگارش، که بزرگ و باشکوه است، و بزرگداشت او را برای او به ارث می‌گذارد، به سبب چیرگی شدید آن بر دل او و حضورش با خدای متعال، برخلاف غافل، زیرا پردهٔ هیبت در دل او نازک است. اینکه ذکر یاد کردنِ خدای متعال از او را برای او به ارث می‌گذارد، چنان‌که خدای متعال فرمود: («پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم»). و اگر در ذکر جز همین یک چیز نبود، برای فضیلت و شرف کافی بود. و در آنچه از پروردگارش، که پربرکت و متعال است، روایت می‌کند فرمود: («هر که مرا در دل خود یاد کند، او را در نفس خود یاد می‌کنم، و هر که مرا در جمعی یاد کند، او را در جمعی بهتر از آنان یاد می‌کنم»). بخاری و مسلم روایت کرده‌اند. اینکه ذکر خطاها را فرو می‌ریزد و از میان می‌برد، زیرا از بزرگ‌ترین نیکی‌هاست و نیکی‌ها بدی‌ها را از میان می‌برند. اینکه ذکر وحشت میان بنده و پروردگارش، که پربرکت و متعال است، را می‌زداید، زیرا میان غافل و خدای بزرگ و باشکوه وحشتی است که جز با ذکر برطرف نمی‌شود. اینکه بنده چون در آسایش با یاد خدای متعال خود را به او بشناساند، خدا او را در سختی می‌شناسد. اثری آمده است که معنایش این است که چون بندهٔ فرمان‌بردارِ یادکنندهٔ خدای متعال را سختی‌ای برسد یا از خدای متعال حاجتی بخواهد، فرشتگان می‌گویند: «پروردگارا، صدایی آشنا از بنده‌ای آشنا.» و غافلِ روی‌گردان از خدای بزرگ و باشکوه چون او را بخواند و از او درخواست کند، فرشتگان می‌گویند: «پروردگارا، صدایی ناآشنا از بنده‌ای ناآشنا.» – و حدیث ابن عباس: «در آسایش خدا را بشناس تا تو را در سختی بشناسد.» – امام احمد روایت کرده است. اینکه ذکر از عذاب خدای متعال نجات می‌دهد، چنان‌که معاذ (رضی الله عنه) گفت و به‌صورت مرفوع نیز روایت می‌شود: («فرزند آدم عملی انجام نداد که از عذاب خدای بزرگ و باشکوه بیشتر از ذکر خدای متعال نجات دهد»). احمد و مالک و ابن ماجه و ترمذی روایت کرده‌اند. اینکه ذکر سبب نزول آرامش و فراگرفتنِ رحمت و در میان گرفتنِ فرشتگان ذاکر را است، چنان‌که پیامبر (صلی الله علیه وسلم) خبر داده است. – حدیث: («هیچ گروهی نمی‌نشینند که خدا را یاد کنند مگر آنکه فرشتگان آنان را در میان می‌گیرند و رحمت آنان را فرامی‌گیرد و آرامش بر آنان نازل می‌شود و خدا آنان را نزد کسانی که نزد اوست یاد می‌کند»). مسلم روایت کرده است. اینکه ذکر سبب مشغول شدن زبان از غیبت و سخن‌چینی و دروغ و فحش و باطل است. زیرا بنده ناگزیر باید سخن بگوید؛ اگر به ذکر خدای متعال و یادآوری فرمان‌های او سخن نگوید، به این حرام‌ها یا بخشی از آن‌ها سخن می‌گوید، و هیچ راهی برای سلامت از آن‌ها جز با ذکر خدای متعال نیست، و مشاهده و تجربه بر این گواهند. هر که زبانش را به ذکر خدا عادت دهد، زبانش را از باطل و بیهوده‌گویی نگه داشته است، و هر که زبانش از ذکر خدای متعال خشک شود، به هر باطل و بیهوده و فحشی تر می‌شود، و هیچ نیرو و توانی نیست مگر به خدا. اینکه ذکر بنده را از حسرت روز قیامت ایمن می‌کند، زیرا هر مجلسی که بنده در آن پروردگارش، که متعال است، را یاد نکند، در روز قیامت برای او حسرت و زیان خواهد بود. اینکه ذکر آسان‌ترین عبادات است، با آنکه از بزرگ‌ترین و برترین آن‌هاست، زیرا حرکت زبان سبک‌ترین و آسان‌ترین حرکت اندام‌هاست. اگر عضوی از انسان در شبانه‌روز به اندازهٔ حرکت زبانش حرکت کند، بسیار بر او دشوار می‌شود، بلکه نمی‌تواند. و در حدیث آمده است: («دو کلمه که بر زبان سبک، در ترازو سنگین و نزد رحمان محبوب‌اند: سبحان الله و بحمده، سبحان الله العظیم»). اینکه ذکر نهال بهشت است. در ترمذی از حدیث ابوالزبیر از جابر از پیامبر آمده که فرمود: («هر که بگوید: خدا را به پاکی و ستایش یاد می‌کنم، برایش نخلی در بهشت کاشته می‌شود»). ترمذی گفت: حدیثی حسن صحیح است، و البانی آن را در صحیح الجامع صحیح دانسته است – ۶۴۲۹. اینکه عطا و فضلی که بر ذکر مترتب شده بر کارهای دیگر مترتب نشده است. در دو صحیح از ابوهریره (رضی الله عنه) آمده که رسول الله فرمود: («هر که در یک روز صد بار بگوید: هیچ معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد، فرمانروایی از آنِ اوست و ستایش از آنِ اوست و او بر هر چیزی تواناست، برای او معادلِ آزاد کردن ده برده خواهد بود و برایش صد نیکی نوشته می‌شود و صد بدی از او محو می‌شود و آن روز تا شب برایش پناهی از شیطان است، و هیچ‌کس بهتر از آنچه او آورده نمی‌آورد، مگر مردی که بیش از آن عمل کرده باشد. و هر که در یک روز صد بار بگوید: خدا را به پاکی و ستایش یاد می‌کنم، گناهانش فرو می‌ریزد، هرچند چون کف دریا باشد»). و در صحیح مسلم از ابوهریره آمده که گفت: رسول الله فرمود: («اینکه بگویم: پاک است خدا، ستایش خدا راست، هیچ معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگ‌تر است، نزد من از هر چیزی که خورشید بر آن می‌تابد محبوب‌تر است»). اینکه مداومت بر ذکر پروردگار، که پربرکت و متعال است، از فراموش کردن او ایمنی می‌دهد، که سبب بدبختی بنده در زندگی و بازگشتگاهش است، زیرا فراموش کردن پروردگار، که پاک و متعال است، فراموش کردن خود و مصالح خود را به دنبال دارد. خدای متعال فرمود: و مانند کسانی نباشید که الله را فراموش کردند، و الله [نیز] آنان را دچار خودفراموشی ساخت. آنها [بدکار و] نافرمانند. و چون بنده خود را فراموش کند، از مصالح خود روی برمی‌گرداند و آن‌ها را فراموش می‌کند و از آن‌ها غافل می‌شود، پس ناگزیر تباه و فاسد می‌شوند. پس هر که خدای متعال را فراموش کند، خدا او را در دنیا خودش را از یاد می‌برد و در عذاب روز قیامت او را فراموش می‌کند. خدای متعال فرمود: و کسی‌ که از یاد من رویگردان شود، یقیناً زندگی سختی خواهد داشت و روز قیامت او را نابینا برمی‌انگیزیم. وی می‌گوید: «پروردگارا، چرا مرا نابینا برانگیختی؛ حال آنکه [در دنیا] بینا بودم؟» [الله] می‌فرماید: «همان طور كه آیات ما بر تو آمد و آنها را به فراموشى سپردى، امروز تو [نیز] به همان صورت فراموش مى‌شوى». یعنی در عذاب فراموش می‌شوی، چنان‌که آیات مرا فراموش کردی، پس آن‌ها را یاد نکردی و بدان‌ها عمل نکردی. اینکه ذکر برای ذاکر در دنیا نور است و در قبرش نور است و در بازگشتگاهش نور است که بر صراط پیشاپیش او می‌دود. دل‌ها و قبرها با چیزی چون ذکر خدای متعال روشن نمی‌شوند. خدای متعال فرمود: («آیا کسی که مرده بود و او را زنده کردیم و برایش نوری قرار دادیم که با آن در میان مردم راه می‌رود، چون کسی است که در تاریکی‌هاست و از آن بیرون‌آمدنی نیست؟»). اولی مؤمنی است که با ایمان به خدا و محبت و معرفت و ذکر او روشن شده، و دیگری غافل از خدای متعال است که از ذکر و محبت او روی گردانده است. همهٔ کار و همهٔ رستگاری در نور است و همهٔ بدبختی در از دست دادن آن. اینکه ذکر پراکنده را گرد می‌آورد و گردآمده را پراکنده می‌کند و دور را نزدیک و نزدیک را دور می‌سازد. اینکه در دل سختی‌ای است که جز ذکر خدای متعال آن را آب نمی‌کند، پس شایسته است که بنده سختی دلش را با ذکر خدای متعال درمان کند. حماد بن زید از معلی بن زیاد نقل کرد که مردی به حسن گفت: «ای ابوسعید، از سختی دلم به تو شکایت می‌کنم.» گفت: «آن را با ذکر آب کن.» و این از آن روست که هرچه غفلت در دل شدیدتر شود، سختی آن شدیدتر می‌شود؛ پس چون خدای متعال یاد شود، آن سختی آب می‌شود، چنان‌که سرب در آتش آب می‌شود. پس چون سختی دل‌ها با چیزی چون ذکر خدای بزرگ و باشکوه آب شد. اینکه ذکر درود خدای بزرگ و باشکوه و فرشتگانش را بر ذاکر واجب می‌کند، و کسی که خدای متعال و فرشتگانش بر او درود فرستند، به تمام معنا رستگار شده و به تمام معنا کامیاب گشته است. خدای پاک و متعال فرمود: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، الله را بسیار یاد کنید و بامداد و شامگاه او را به پاکی بستایید. اوست که بر شما درود [و رحمت] می‌فرستد و فرشتگانش [نیز دعایتان می‌کنند] تا شما را از تاریکی‌ها به سوی نور بیرون آورد و [الله] همواره نسبت به مؤمنان مهربان است. اینکه مجالس ذکر مجالس فرشتگان است. از مجالس دنیا برای آنان مجلسی نیست جز مجلسی که در آن خدای متعال یاد شود، چنان‌که این دو (بخاری و مسلم) در دو صحیح از حدیث اعمش از ابوصالح از ابوهریره روایت کرده‌اند؛ رسول الله فرمود: («خدا را فرشتگانی است جدا از نویسندگان اعمال مردم، که در راه‌ها می‌گردند و اهل ذکر را می‌جویند. چون گروهی را بیابند که خدای متعال را یاد می‌کنند، یکدیگر را صدا می‌زنند: "بیایید به سوی نیاز خود." فرمود: پس آنان را با بال‌های خود تا آسمان دنیا در میان می‌گیرند. سپس پروردگارشان، که متعال است، از آنان می‌پرسد، در حالی که او به آنان داناتر است: "بندگان من چه می‌گویند؟" فرمود: می‌گویند: "تو را تسبیح می‌گویند و تو را بزرگ می‌دارند و تو را ستایش می‌کنند." فرمود: می‌گوید: "آیا مرا دیده‌اند؟" فرمود: می‌گویند: "نه، به خدا سوگند، تو را ندیده‌اند." فرمود: می‌گوید: "اگر مرا می‌دیدند چه؟" فرمود: می‌گویند: "اگر تو را می‌دیدند، در عبادت تو سخت‌کوش‌تر و در ستایش و بزرگداشت تو سخت‌کوش‌تر و در تسبیح تو بیشتر می‌بودند." فرمود: می‌گوید: "از من چه می‌خواهند؟" فرمود: می‌گویند: "از تو بهشت را می‌خواهند." فرمود: می‌گوید: "آیا آن را دیده‌اند؟" فرمود: می‌گویند: "نه، به خدا سوگند، پروردگارا، آن را ندیده‌اند." فرمود: می‌گوید: "اگر آن را می‌دیدند چه؟" فرمود: می‌گویند: "اگر آن را می‌دیدند، بر آن حریص‌تر و در طلبش سخت‌کوش‌تر و در آن مشتاق‌تر می‌بودند." می‌گوید: "از چه پناه می‌برند؟" فرمود: می‌گویند: "از آتش." فرمود: می‌گوید: "آیا آن را دیده‌اند؟" فرمود: می‌گویند: "نه، به خدا سوگند، پروردگارا، آن را ندیده‌اند." فرمود: می‌گوید: "اگر آن را می‌دیدند چه؟" فرمود: می‌گویند: "اگر آن را می‌دیدند، در گریز از آن سخت‌تر و از آن ترسان‌تر می‌بودند." فرمود: می‌گوید: "شما را گواه می‌گیرم که آنان را آمرزیدم." فرشته‌ای از فرشتگان می‌گوید: "فلانی در میان آنان است که از آنان نیست، تنها برای حاجتی آمده است." فرمود: "آنان هم‌نشینانی‌اند که هم‌نشینشان بدبخت نمی‌شود."») این از برکت آنان بر خودشان و هم‌نشینشان است؛ پس از سخن او («و مرا هر جا که باشم پربرکت گردانید») بهره‌ای دارند. مؤمن چنین است: هر جا فرود آید پربرکت است، و فاجر هر جا فرود آید شوم است. پس مجالس ذکر مجالس فرشتگان است و مجالس غفلت مجالس شیاطین، و هر چیزی به همانند و همسان خود نسبت داده می‌شود، و هر کس به سوی آنچه با او سازگار است می‌رود. اینکه خدای بزرگ و باشکوه بر ذاکران نزد فرشتگانش مباهات می‌کند، چنان‌که مسلم در صحیحش از ابوسعید خدری روایت کرد که گفت: معاویه بر حلقه‌ای در مسجد درآمد و گفت: «چه چیز شما را نشانده است؟» گفتند: «نشسته‌ایم تا خدای متعال را یاد کنیم.» گفت: «به خدا سوگند، جز این چیزی شما را ننشانده است؟» گفتند: «به خدا سوگند، جز این چیزی ما را ننشانده است.» گفت: «من از روی تهمت به شما سوگند ندادم، و هیچ‌کس هم‌پایهٔ من نزد رسول الله کم‌حدیث‌تر از من از او نبوده است. رسول الله بر حلقه‌ای از یارانش درآمد و فرمود: ("چه چیز شما را نشانده است؟" گفتند: "نشسته‌ایم تا خدای متعال را یاد کنیم و او را بر آنکه ما را به اسلام هدایت کرد و به وسیلهٔ تو بر ما منت نهاد، ستایش کنیم." فرمود: "به خدا سوگند، جز این چیزی شما را ننشانده است؟" گفتند: "به خدا سوگند، جز این چیزی ما را ننشانده است." فرمود: "من از روی تهمت به شما سوگند ندادم، ولی جبرئیل نزد من آمد و خبر داد که خدای پربرکت و متعال بر شما نزد فرشتگان مباهات می‌کند")». این مباهات از پروردگار پربرکت و متعال دلیل بر شرافت ذکر نزد او و دوست داشتن آن از سوی او است، و اینکه ذکر بر دیگر اعمال برتری دارد. اینکه همهٔ اعمال تنها برای برپا داشتن ذکر خدای متعال تشریع شده‌اند و مقصود از آن‌ها به دست آوردن ذکر خدای متعال است. خدای پاک و متعال فرمود: («و نماز را برای یاد من برپا دار»). اینکه ذکر خدای بزرگ و باشکوه دشوار را آسان و سخت را سهل و رنج‌ها را سبک می‌کند. خدای بزرگ و باشکوه بر هیچ دشواری یاد نشد جز آنکه آسان شد، و بر هیچ سختی جز آنکه سهل شد، و بر هیچ رنجی جز آنکه سبک شد، و بر هیچ شدتی جز آنکه برطرف شد، و بر هیچ اندوهی جز آنکه گشوده شد؛ پس ذکر خدای متعال گشایش پس از سختی و آسانی پس از دشواری و گشایش پس از غم و اندوه است. این را روشن می‌کند: اینکه بسیار یاد کردن خدای بزرگ و باشکوه ایمنی از نفاق است، زیرا منافقان خدای بزرگ و باشکوه را کم یاد می‌کنند. خدای بزرگ و باشکوه دربارهٔ منافقان فرمود: («و خدا را جز اندکی یاد نمی‌کنند»)، و کعب گفت: «هر که خدای بزرگ و باشکوه را بسیار یاد کند، از نفاق بری است.» و از این رو، و خدا داناتر است، خدای متعال سورهٔ منافقون را با این سخن متعالش به پایان برد: ای کسانی که ایمان آورده‌‌اید، اموال و فرزندانتان شما را از یادِ الله غافل نکند؛ و هر ‌کس که چنین کند، آنان زیانکارانند. زیرا در آن هشداری است از فتنهٔ منافقانی که از ذکر خدای بزرگ و باشکوه غافل شدند و در نفاق افتادند.

ترجمهٔ ماشینی

إنَّ من أفضل الأعمال الصالحة اليسيرة التي تقرب المسلم إلى ربه جل وعلا الذكرُ. آيات وأحاديث في فضل الذكر والدعاء والحث عليها ورد في فضل الذكر والدعاء والحث عليها آيات كثيرة، وأحاديث صحيحة عن رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نذكر ما تيسر منها. قال تعالى : "وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ". وقال تعالى : "وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا". وقال تعالى : "فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلا تَكْفُرُونِ". وقال تعالى : "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً". وقال تعالى : "وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيراً وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً". وقال تعالى : "وَاذْكُر رَّبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ". وقال تعالى : "الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ". وقال تعالى : "فَإِذَا قَضَيْتُم مَّنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا". وقال تعالى : "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَن ذِكْرِ اللَّهِ". وقال تعالى : "وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنْ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلا تَكُنْ مِنْ الْغَافِلِينَ". و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مثل الذي يذكر ربه و الذي لا يذكر ربه مثل الحي و الميت". و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "ألا أنبئكم بخير أعمالكم و أزكاها عند مليككم و أرفعها في درجاتكم و خير لكم من أنفاق الذهب و الورق و خير لكم من أن تلقوا عدوكم فتضربوا أعناقهم و يضربوا أعناقكم؟ " قالو بلى . قال : (ذكر الله تعالى). و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "يقول الله تعالى : أنا عند ظن عبدي بي , و أنا معه إذا ذكرني , فان ذكرني في نفسه ذكرته في نفسي و ان ذكرني في ملأ ذكرته في ملأ خير منهم , و ان تقرب إلي شبرا تقربت اليه ذراعا و ان تقرب إلى ذراعا تقربت اليه باعا و ان اتاني يمشي أتيته هرولة. و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "من قعد مقعدا لم يذكر الله فيه كانت عليه من الله تره , و من أضطجع مضجعا لم يذكر فيه الله كانت عليه ترة". و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "ما جلس قوم مجلسا لم يذكروا الله فيه , و لم يصلوا على نبيهم الا كان عليهم ترة فان شاء عذبهم و ان شاء غفر لهم". و قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "ما من قوم يقومون من مجلس لا يذكرون الله فيه الا قاموا عن مثل جيفة حمار و كان لهم حسره". فضائل الذكر للإمام ابن القيم الجوزية أنه يطرد الشيطان ويقمعه ويكسره. أنه يرضي الرحمن عز وجل. أنه يزيل الهم والغم عن القلب. أنه يجلب للقلب الفرح والسرور والبسط. أنه يجلب الرزق. أنه يكسو الذاكر المهابة والحلاوة والنضرة. أنه يورثه المحبة التي هي روح الإسلام وقطب رحى الدين ومدار السعادة والنجاة وقد جعل الله لكل شئ سببا وجعل سبب المحبة دوام الذكر فمن اراد ان ينال محبة الله عز وجل فليلهج بذكره فانه الدرس والمذاكرة كما انه باب العلم فالذكر باب المحبة وشارعها الأعظم وصراطها الأقوام. أنه يورثه المراقبة حتى يدخله في باب الإحسان فيعبد الله كأنه يراه ولا سبيل للغافل عن الذكر إلى مقام الإحسان كما لا سبيل للقاعد إلى الوصول إلى البيت. أنه يورثه الإنابة وهي الرجوع إلى الله عز وجل فمتى اكثر الرجوع إليه بذكره أورثه ذلك رجوعه بقلبه إليه في كل أحواله فيبقى الله عز وجل مفزعه وملجأه وملاذه ومعاذه وقبلة قلبه ومهربه عند النوازل والبلايا. أنه يورث الهيبة لربه عز وجل وإجلاله لشدة استيلائه على قلبه وحضوره مع الله تعالى بخلاف الغافل فان حجاب الهيبة رقيق في قلبه. أنه يورثه ذكر الله تعالى له كما قال تعالى: ( فاذكروني أذكركم) ولو لم يكن في الذكر إلا هذه وحدها لكفى بها فضلا وشرفا وقال فيما يروي عن ربه تبارك وتعالى . ( من ذكرني في نفسه ذكرته في نفسي ومن ذكرني في ملا ذكرته في ملا خير منهم) . رواه البخاري ومسلم. أنه يحط الخطايا ويذهبها فانه من اعظم الحسنات والحسنات يذهبن السيئات. أنه يزيل الوحشة بين العبد وبين ربه تبارك وتعالى فان الغافل بينه وبين الله عز وجل وحشه لا تزول إلا بالذكر. أن العبد إذا تعرف إلى الله تعالى بذكره في الرخاء عرفه في الشدة وقد جاء اثر معناه أن العبد المطيع الذاكر لله تعالى إذا أصابته شدة أو سأل الله تعالى حاجة قالت الملائكة يا رب صوت معروف من عبد معروف والغافل المعرض عن الله عز وجل إذا دعاه وسأله قالت الملائكة يارب صوت منكر من عبد منكر – وحديث ابن عباس تعرف إلى الله في الرخاء يعرفك في الشدة – رواه الإمام أحمد أنه ينجي من عذاب الله تعالى كما قال معاذ رضي الله عنه ويروى مرفوعا (ما عمل ادمي عملا أنجي من عذاب الله عز وجل من ذكر الله تعالى ). رواه أحمد ومالك وابن ماجة والترمذي. أنه سبب تنزيل السكينة وغشيان الرحمة وحفوف الملائكة بالذاكر كما اخبر به النبي صلى الله عليه وسلم . – الحديث : ( لا يقعد قوم يذكرون الله إلا حفتهم الملائكة وغشيتهم الرحمة ونزلت عليهم السكينة وذكرهم الله فيمن عنده ) رواه مسلم. أنه سبب اشتغال اللسان عن الغيبة والنميمة والكذب والفحش والباطل فان العبد لا بد له من ان يتكلم فإن لم يتكلم بذكر الله تعالى وذكر أوامره تكلم بهذه المحرمات أو بعضها ولا سبيل إلى السلامة منها البتة إلا بذكر الله تعالى والمشاهدة والتجربة شاهدان بذلك فمن عود لسانه ذكر الله صان لسانه عن الباطل واللغو ومن يبس لسانه عن ذكر الله تعالى ترطب بكل باطل ولغو وفحش ولا حول ولا قوة إلا بالله. أنه يؤمن العبد من الحسرة يوم القيامة فان كل مجلس لا يذكر العبد فيه ربه تعالى كان عليه حسرة وترة يوم القيامة. أنه أيسر العبادات وهو من اجلها وأفضلها فان حركة اللسان اخف حركات الجوارح وأيسرها ولو تحرك عضو من الإنسان في اليوم والليلة بقدر حركة لسانه لشق عليه غاية المشقة بل لا يمكنه ذلك . وفي الحديث : ( كلمتان خفيفتان على اللسان ثقيلتان في الميزان حبيبتان إلى الرحمن : سبحان الله وبحمده سبحان الله العظيم ). أنه غراس الجنة. في الترمذي من حديث أبى الزبير عن جابر عن النبي قال : ( من قال سبحان الله وبحمده غرست له نخله في الجنة ) قال الترمذي حديث حسن صحيح ، وصححه الألباني في صحيح الجامع - 6429. أن العطاء والفضل الذي رتب عليه لم يرتب على غيره من الأعمال ففي الصحيحين عن أبى هريرة رضي الله عنه أن رسول الله قال : ( من قال لا اله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شئ قدير في يوم مائة مرة كانت له عدل عشر رقاب وكتبت له مائة حسنة ومحيت عنه مائة سيئة وكانت له حرزا من الشيطان يومه ذلك حتى يمسي و لم يات احد بافضل مما جاء به الا رجل عمل اكثر منه ومن قال سبحان الله وبحمده في يوم مائة مرة حطت خطاياه وان كانت مثل زبد البحر ) وفي صحيح مسلم عن أبي هريرة قال قال رسول الله لان أقول سبحان الله والحمد لله ولا اله الا الله والله اكبر احب الي مما طلعت عليه الشمس ). أن دوام ذكر الرب تبارك وتعالى يوجب الأمان من نسيانه الذي هو سبب شقاء العبد في معاشه ومعاده فان نسان الرب سبحانه وتعالى يوجب نسيان نفسه ومصالحها قال تعالى : ( ولا تكونوا كالذين نسوا الله فانساهم انفسهم اولئك هم الفاسقون ) وإذا نسي العبد نفسه اعرض عن مصالحها ونسيها واشتغل عنها فهلكت وفسدت ولا بد. فمن نسي الله تعالى أنساه نفسه في الدنيا ونسيه في العذاب يوم القيامة قال تعالى ( ومن اعرض عن ذكري فان له معيشة ضنكا ونحشره يوم القيامة أعمى قال رب لم حشرتني اعمى وقد كنت بصيرا قال كذلك اتتك اياتنا فنسيتها وكذلك اليوم تنسى ) أي تنسى في العذاب كما نسيت اياتي فلم تذكرها ولم تعمل بها. أن الذكر نور للذاكر في الدنيا ونور له في قبره ونور له في معاده يسعى بين يديه على الصراط فما استنارت القلوب والقبور بمثل ذكر الله تعالى قال الله تعالى : ( أومن كان ميتا فأحييناه وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها) فالأول هو المؤمن استنار بالإيمان بالله ومحبته ومعرفته وذكره والآخر هو الغافل عن الله تعالى المعرض عن ذكره ومحبته والشان كل الشان والفلاح كل الفلاح في النور والشقاء كل الشقاء في فواته. أن الذكر يجمع المتفرق و يفرق المجتمع ويقرب البعيد ويبعد القريب أن في القلب قسوة لا يذيبها إلا ذكر الله تعالى فينبغي للعبد أن يداوي قسوة قلبه بذكر الله تعالى وذكر حماد بن زيد عن المعلى ابن زياد ان رجلا قال للحسن يا أبا سعيد أشكو إليك قسوة قلب قال أذبه بالذكر وهذا لان القلب كلما اشتدت به الغفلة اشتدت به القسوة فاذا ذكر الله تعالى ذابت تلك القسوة كما يذوب الرصاص في النار فلما اذيبت قسوة القلوب بمثل ذكر الله عز وجل. أن الذكر يوجب صلاة الله عز وجل وملائكته على الذاكر ومن صلى الله تعالى عليه وملائكته فقد افلح كل الفلاح وفاز كل الفوز قال سبحانه وتعالى : ( يا أيها الذين امنوا اذكروا الله ذكرا كثيرا و سبحوه بكرة وأصيلا هو الذي يصلى عليكم وملائكته ليخرجكم من الظلمات إلى النور وكان بالمؤمنين رحيما ). أن مجالس الذكر مجالس الملائكة فليس من مجالس الدنيا لهم مجلس الا مجلس يذكر الله تعالى فيه كما أخرجا في الصحيحين من حديث الاعمش عن ابي صالح عن أبى هريرة قال رسول الله إن لله ملائكة فضلا عن كتاب الناس يطوفون في الطرق يلتمسون اهل الذكر فاذا وجدوا قوما يذكرون الله تعالى تنادوا هلموا الى حاجتكم قال فيحفونهم باجنحتهم الى السماء الدنيا فيسالهم ربهم تعالى وهو اعلم بهم ما يقول عبادي قال يقولون يسبحونك ويكبرونك ويحمدونك قال فيقول هل رأوني قال فيقولون لا والله ما رأوك قال فيقول كيف لو رأوني قال فيقولون لو رأوك كانوا اشد لك عبادة واشد لك تحميدا وتمجيدا واكثر لك تسبيحا قال فيقول ما يسالوني قال يسالونك الجنة قال يقول وهل راوها قال يقولن لا والله يارب ماراوها قال فيقول فكيف لو انهم راوها قال يقولون لو انهم راوها كانوا اشد عليها حرصا واشد لها طلبا واعظم فيها رغبة فيقول فمم يتعوذون قال يقولون من النار قال يقول وهل راوها قال يقولون لا والله يارب ماراوها قال يقول فكيف لو راوها قال يقولون لو راوها كانوا اشد منها فرارا واشد لها مخافة قال يقول فأشهدكم اني قد غفرت لهم فيقول ملك من الملائكة فيهم فلان ليس منهم و انما جاء لحاجة قال هم الجلساء لا يشقى بهم جليسهم ) فهذا من بركتهم على نفوسهم وعلى جليسهم فلهم نصيب من قوله وجعلني مباركا اينما كنت فهكذا المؤمن مبارك اين حل والفاجر مشئوم اين حل فمجالس الذكر مجالس الملائكة ومجالس الغفلة مجالس الشياطين وكل مضاف الى شكله واشباهه امرئ يصير الى ما يناسبه. أن الله عز وجل يباهي بالذاكرين ملائكته كما روى مسلم في صحيحه عن أبى سعيد الخدري قال خرج معاوية على حلقة في المسجد فقال ما أجلسكم قالوا جلسنا نذكر الله تعالى قال الله ما أجلسكم إلا ذاك قالوا والله ما أجلسنا إلا ذاك قال أما أنى لم استحلفكم تهمة لكم وما كان احد بمنزلتي من رسول الله اقل عنه حديثا مني وان رسول الله خرج على حلقة من أصحابه فقال : ( ما أجلسكم قالوا جلسنا نذكر الله تعالى ونحمده على ما هدانا للإسلام ومن علينا بك قال الله ما أجلسكم ألا ذاك قالوا والله ما أجلسنا إلا ذاك قال أما أنى لم استحلفكم تهمة لكم ولكنه اتاني جبريل فاخبرني إن الله تبارك وتعالى يباهي بكم الملائكة ) فهذه المباهاة من الرب تبارك وتعالى دليل على شرف الذكر عنده ومحبته له وان له مزية على غيره من الأعمال. أن جميع الأعمال إنما شرعت إقامة لذكر الله تعالى والمقصود بها تحصيل ذكر الله تعالى قال سبحانه وتعالى : ( أقم الصلاة لذكري ). أن ذكر الله عز وجل يسهل الصعب وييسر العسير ويخفف المشاق فما ذكر الله عز وجل على صعب إلا هان ولا على عسير إلا تيسر ولا مشقة إلا خفت ولا شدة الا زالت ولا كربه الا انفرجت فذكر الله تعالى هو الفرج بعد الشدة واليسر بعد العسر والفرج بعد الغم والهم يوضحه. أن كثرة ذكر الله عز وجل أمان من النفاق فان المنافقين قليلو الذكر لله عز وجل قال الله عز وجل في المنافقين ولا يذكرون الله الا قليلا وقال كعب من اكثر ذكر الله عز وجل برئ من النفاق ولهذا والله اعلم ختم الله تعالى سورة المنافقين بقوله تعالى : ( يا أيها الذين امنوا لا تلهكم أموالكم ولا أولادكم عن ذكر الله ومن يفعل ذلك فاولئك هم الخاسرون ) فان في ذلك تحذيرا من فتنة المنافقين الذين غفلوا عن ذكر الله عز وجل فوقعوا في النفاق.

باز کردن صفحه مقاله

فضیلت دعا

فارسی

معنای دعا دعا آن است که دعاکننده چیزی را بخواهد که برایش سودمند است و زیانش را برطرف می‌کند؛ و حقیقت آن آشکار کردن نیاز به الله و بیزاری از هر نیرو و توانی است. دعا نشانهٔ بندگی و احساس خواری انسان است، و در آن معنای ستایش الله عزیز و جلیل و نسبت دادن بخشش و کرم به اوست. دعا اطاعت از الله و گردن نهادن به فرمان اوست الله متعال فرمود: پروردگارتان فرمود: «مرا به دعا بخوانید، تا [دعای] شما را اجابت کنم. کسانی که از عبادت من سرکشی می‌کنند، به زودی با خواری به جهنم وارد می‌شوند». [سوره غافر: آیه 60] دعا عبادت است او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «دعا همان عبادت است.» [ترمذی و ابن ماجه روایت کرده‌اند و البانی آن را صحیح دانسته است] دعا گرامی‌ترین چیز نزد الله متعال است او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «نزد الله متعال چیزی گرامی‌تر از دعا نیست.» [احمد و بخاری و ابن ماجه و ترمذی و حاکم روایت کرده‌اند و حاکم آن را صحیح دانسته و ذهبی با او موافقت کرده است] دعا سبب دور شدن خشم الله است او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هر که از الله نخواهد، الله بر او خشم می‌گیرد.» [ترمذی و ابن ماجه روایت کرده‌اند؛ حاکم آن را صحیح دانسته و ذهبی با او موافقت کرده و البانی آن را حسن دانسته است] دعا رهایی از ناتوانی و نشانهٔ زیرکی است او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «ناتوان‌ترین مردم کسی است که از دعا ناتوان باشد، و بخیل‌ترین مردم کسی است که در سلام دادن بخل ورزد.» [ابن حبان روایت کرده و البانی آن را صحیح دانسته است] دعا سبب برداشته شدن بلاست او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هر کس از شما که درِ دعا برایش گشوده شود، درهای رحمت برایش گشوده شده است. و از الله چیزی خواسته نشده است، یعنی چیزی که نزد او محبوب‌تر باشد، از اینکه از او عافیت خواسته شود.» و رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «همانا دعا هم برای آنچه نازل شده و هم برای آنچه نازل نشده سودمند است. پس ای بندگان الله، دعا را بر خود لازم بدانید.» [ترمذی روایت کرده و البانی آن را حسن دانسته است] دعاکننده در معیت الله است رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «الله عزیز و جلیل می‌فرماید: من نزد گمان بندهٔ خود به من هستم، و هنگامی که مرا بخواند با او هستم.» [مسلم روایت کرده است] فضیلت دعا در سجده او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «نزدیک‌ترین حالتی که بنده به پروردگار عزیز و جلیلش دارد، هنگامی است که در سجده است؛ پس بسیار دعا کنید.» [مسلم روایت کرده است] فضیلت دعا در شب او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «همانا در شب ساعتی است که هیچ مرد مسلمانی با آن برخورد نمی‌کند که از الله متعال چیزی از امور دنیا و آخرت بخواهد مگر آنکه آن را به او می‌دهد؛ و این هر شب هست.» [مسلم روایت کرده است] فضیلت دعا برای مسلمانان در غیاب آنان او (صلی الله علیه وسلم) فرمود: «هیچ بندهٔ مسلمانی برای برادرش در غیاب او دعا نمی‌کند مگر آنکه فرشته می‌گوید: و برای تو نیز مانند آن.» [مسلم روایت کرده است]

ترجمهٔ ماشینی

معنى الدعاء الدعاء هو أن يطلبَ الداعي ما ينفعُه وما يكشف ضُرَّه؛ وحقيقته إظهار الافتقار إلى الله، والتبرؤ من الحول والقوة، وهو سمةُ العبوديةِ، واستشعارُ الذلةِ البشرية، وفيه معنى الثناءِ على الله عز وجل، وإضافةِ الجود والكرم إليه. الدعاءُ طاعةٌ لله، وامتثال لأمره قال تعالى: "وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ". [سورة غافر: الآية 60] الدعاء عبادة قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : "الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ". [رواه الترمذي وابن ماجه، وصححه الألباني] الدعاء أكرم شيء على الله تعالى قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : "لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنْ الدُّعَاءِ". [رواه أحمد والبخاري، وابن ماجة، والترمذي والحاكم وصححه، ووافقه الذهبي] الدعاء سبب لدفع غضب الله قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ لَمْ يَسْأَلْ اللَّهَ يَغْضَبْ عَلَيْهِ". [رواه الترمذيُّ، وابن ماجةَ، وصححه الحاكم، ووافقه الذهبي، وحسنه الألباني] الدعاء سلامة من العجز، ودليل على الكَياسة قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ الدُّعَاءِ وَأَبْخَلُ النَّاسِ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلَامِ". [رواه ابن حبان وصححه الألباني] الدعاء سبب لرفع البلاء قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ فُتِحَ لَهُ مِنْكُمْ بَابُ الدُّعَاءِ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ وَمَا سُئِلَ اللَّهُ شَيْئًا يَعْنِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يُسْأَلَ الْعَافِيَةَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الدُّعَاءَ يَنْفَعُ مِمَّا نَزَلَ وَمِمَّا لَمْ يَنْزِلْ فَعَلَيْكُمْ عِبَادَ اللَّهِ بِالدُّعَاءِ". [رواه الترمذي وحسنه الألباني ] الداعي في معيةُ الله قال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "يقول الله عز وجل: أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي وَأَنَا مَعَهُ إِذَا دَعَانِي". [رواه مسلم] فضل الدعاء في السجود قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ سَاجِدٌ ، فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ". [رواه مسلم] فضل الدعاء بالليل قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ فِي اللَّيْلِ لَسَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ". [رواه مسلم] فضل الدعاء للمسلمين بظهر الغيب قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَدْعُو لِأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ إِلَّا قَالَ الْمَلَكُ : وَلَكَ بِمِثْلٍ". [رواه مسلم]

باز کردن صفحه مقاله